Cajamarca — kompletny przewodnik

Wyżynne miasto, w którym skończyło się imperium Inków

16 listopada 1532 roku Francisco Pizarro i niespełna 200 Hiszpanów zaatakowało z zaskoczenia inkaskiego władcę Atahualpę na głównym placu Cajamarki, wymordowało tysiące jego nieuzbrojonej świty i wzięło go do niewoli. Atahualpa, rozpoznawszy hiszpańską chciwość, zaoferował, że raz wypełni komnatę złotem, a dwukrotnie srebrem w zamian za wolność. Okup dostarczono — a Pizarro i tak stracił go w lipcu 1533 roku. Tym jednym aktem zdrady największe imperium przedkolumbijskiej Ameryki faktycznie się rozpadło. Cajamarca to miejsce, gdzie to się wydarzyło, a Cuarto del Rescate, Komnata Okupu, wciąż stoi.

Dziś Cajamarca to urodziwe kolonialne miasto liczące około 280 000 mieszkańców, położone w zielonej wyżynnej krainie mleczarskiej na 2750 metrach, otoczone przedinkaskimi obiektami, gorącymi źródłami używanymi przez samych Inków oraz surrealistycznym kamiennym lasem Cumbemayo. Przyciąga ułamek odwiedzających Cusco, co oznacza, że jego barokowe kościoły, Karnawał i archeologia są bez tłumów i bez narzutu cenowego. Ten przewodnik omawia dojazd, atrakcje, wysokość oraz to, jak wpasować Cajamarkę w szerszą trasę po północnym Peru.

Dojazd do Cajamarki

Drogą lotniczą LATAM i przewoźnicy z nim powiązani latają z Limy na lotnisko Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias (kod CJA), oddalone o około 3 km od centrum. Czas lotu to mniej więcej 1 godz. 20 min, a bilety kosztują S/200–350 (54–95 USD) w zależności od tego, z jakim wyprzedzeniem rezerwujecie. Taksówka do miasta to S/10–15.

Autobusem dalekobieżne dworce dzieli od centrum krótka jazda taksówką. Z Limy nocne autobusy jadą 14–16 godz. (S/100–180 w klasie cama) długim, krętym podjazdem. Z Chiclayo droga na wschód przez Andy zajmuje 5–6 godz. (S/30–50), to klasyczna para na północnej pętli. Z Trujillo liczcie 6–7 godz. Górskie drogi są malownicze, ale powolne i podatne na okazjonalne blokady protestacyjne związane z górnictwem w regionie — warto to sprawdzić przed podróżą lądową.

Szczera rada: lećcie, jeśli pozwala budżet, bo autobus z Limy zjada większość dnia i nocy. Z Chiclayo autobus jest rozsądny, a górska sceneria stanowi część doświadczenia.

Aklimatyzacja i wysokość

Na 2750 m Cajamarca leży wyraźnie niżej niż Cusco (3400 m) czy Puno, więc wysokość dopada większość przyjezdnych jedynie łagodnie — zadyszka na schodach, może lekki ból głowy pierwszej nocy. Po przybyciu nie spieszcie się, pijcie dużo wody i ostrożnie z alkoholem pierwszego wieczoru. Co kluczowe, zostawcie Cumbemayo na drugi lub trzeci dzień: ta wycieczka wspina się na około 3500 m, a mierzenie się z nią prosto z samolotu prosi się o ból głowy. Osobny przewodnik po Cumbemayo szczegółowo omawia trek i jego wysokość.

Miasto: Cuarto del Rescate i kolonialne kościoły

Zacznijcie od historycznego centrum. Cuarto del Rescate to jedyna budowla z czasów Inków, jaka wciąż stoi w Cajamarce — piękna kamienna komnata z trapezoidalnymi drzwiami, tradycyjnie identyfikowana jako miejsce, gdzie przetrzymywano Atahualpę i gdzie na ścianie zaznaczono linię okupu (historycy zauważają, że była to raczej jego cela niż komnata, którą wypełnił, lecz symbolika pozostaje). Wstęp to około S/5–10 i obejmuje dostęp do niewielkiego powiązanego kompleksu.

Wokół Plaza de Armas kościoły Cajamarki należą do najlepszej barokowej architektury północnego Peru: zarówno katedra, jak i Iglesia de San Francisco mają bogato rzeźbione kamienne fasady, ta ostatnia z katakumbami i muzeum sztuki sakralnej. Wejdźcie na Cerro Santa Apolonia, wzgórze górujące nad miastem, dla panoramy oraz „Silla del Inca”, rzeźbionego kamiennego siedziska, z którego rzekomo korzystali władcy Inków; podejście zajmuje 20–30 minut z placu lub krótki kurs taksówką.

Dla sprawnej orientacji półdniowa wycieczka po mieście łączy Cuarto del Rescate, kościoły i Santa Apolonię:

Dostępna jest też prostsza, standardowa wycieczka po mieście:

Jednodniowe wycieczki wokół Cajamarki

To właśnie okolica sprawia, że Cajamarca zasługuje na dwu- lub trzydniowy pobyt.

Cumbemayo to sztandarowa wycieczka: przedinkaski akwedukt wykuty w litej skale około 1500 roku p.n.e., przewijający się przez las erodowanych wulkanicznych iglic zwanych „frailones” (mnichami) na wysokości około 3500 m. To jedna z najstarszych inżynieryjnych budowli obu Ameryk i zasługuje na pół dnia. Pełny obraz znajdziecie w przewodniku po Cumbemayo.

Baños del Inca to gorące źródła termalne 6 km na wschód od miasta, w których Atahualpa miał się kąpać, gdy przybył Pizarro. Możecie się zanurzyć w prywatnych lub publicznych basenach; wstęp i prywatna wanna to mniej więcej S/10–20. Popularna wycieczka łączy źródła z Hacienda La Colpa, działającą farmą mleczną:

Granja Porcón to ewangelicka spółdzielnia mówiąca w keczua, prowadząca farmę w sosnowym lesie i mały rezerwat zwierząt 30 km na północ, często łączona z Ventanillas de Otuzco, urwiskiem podziurawionym przedinkaskimi niszami grobowymi („okienkami”) 8 km od miasta. Łączona wycieczka to:

Podbój w kontekście

Wydarzenie, które zdefiniowało Cajamarkę, zasługuje na więcej niż jedno zdanie, bo stanie w Cuarto del Rescate znaczy więcej, gdy się rozumie, co się stało. W 1532 roku imperium Inków wychodziło z brutalnej wojny domowej między dwoma królewskimi braćmi, Atahualpą i Huáscarem, o tron. Atahualpa właśnie zwyciężył i odpoczywał w pobliżu Cajamarki z dużą armią, gdy przybyły maleńkie siły Pizarra — niespełna 200 ludzi z końmi, stalą i garstką broni palnej. Atahualpa, mając ich w ogromnej przewadze, zgodził się na spotkanie, pewny, że obcy nie stanowią zagrożenia.

Spotkanie na placu Cajamarki 16 listopada 1532 roku było pułapką. Hiszpanie zażądali, by Atahualpa poddał się ich królowi i ich bogu; gdy odmówił, otworzyli ogień z ukrytych pozycji, wzbudzając panikę wśród nieuzbrojonej świty Inki i zabijając tysiące w ciągu kilku godzin rzezi. Atahualpa został pojmany żywcem — jeden zakładnik kontrolujący całą imperialną maszynerię. Rozpoznawszy hiszpański głód złota, zaoferował słynny okup: wypełnić komnatę raz złotem i dwukrotnie srebrem. Przez miesiące skarby zdzierano ze świątyń w całym imperium i znoszono do Cajamarki. Pizarro przyjął je, a następnie kazał stracić Atahualpę przez uduszenie garotą w lipcu 1533 roku pod sfingowanymi zarzutami. Pozbawione głowy imperium nigdy się nie podniosło. Wejść do Cuarto del Rescate to stanąć w punkcie zwrotnym, w którym świat andyjski się odmienił.

Jedzenie, Karnawał i gdzie się zatrzymać

Cajamarca to kraina mleczarska — stolica peruwiańskiego sera i manjarblanco (dulce de leche). Spróbujcie lokalnych serów świeżych i dojrzewających, cuy (świnki morskiej) dla odważnych, caldo verde (zupy ziołowo-ziemniaczanej) i humitas. Karnawał w lutym jest największy w Peru, kilkudniowym spektaklem bitew na wodę i parad, który zalewa miasto i wykupuje hotele na miesiące naprzód; przyjedźcie nań świadomie albo świadomie go unikajcie, ale nie zjawiajcie się w nieświadomości.

Co do noclegów, średniej klasy kolonialne hotele przy placu kosztują S/120–250 (32–68 USD); okolica Plaza de Armas to wygodna baza. Tanie hostele zaczynają się od około S/40. Niektórzy podróżni wolą zatrzymać się w Baños del Inca dla hoteli ze spa termalnym.

Poruszanie się po mieście i wycieczki

Historyczne centrum Cajamarki jest zwarte i można je obejść pieszo — Plaza de Armas, katedra, San Francisco i Cuarto del Rescate mieszczą się w obrębie kilku przecznic, a na wzgórze Santa Apolonia wchodzi się 20 minut z placu lub dojeżdża krótko taksówką. Po mieście taksówki kosztują S/5–10 za większość kursów, a mototaksówki mniej. Do obiektów poza miastem transport publiczny jest skąpy i niebezpośredni, więc realistyczne opcje to wycieczki z przewodnikiem lub wynajęta taksówka.

Cztery główne wycieczki mają każda swoją logikę. Cumbemayo i Ventanillas de Otuzco są archeologiczne; Granja Porcón to wypad rolniczo-przyrodniczy; a Baños del Inca to czysty relaks. Rozsądny trzydniowy podział to: dzień pierwszy na centrum miasta podczas aklimatyzacji, dzień drugi na Cumbemayo rano i Baños del Inca po południu, a dzień trzeci na Granja Porcón z grobowcami okiennymi Otuzco. Dwa dni oznaczają rezygnację z jednej wycieczki — zwykle Porcón, najmniej koniecznej. Potwierdźcie godziny, a dla Cumbemayo pogodę, dzień wcześniej; wyżynne popołudnia zachmurzają się, a niektóre obiekty zamykają się wcześniej poza sezonem.

Gotówka i tu ma znaczenie: weźcie sole, bo mniejsze obiekty i wiejskie przystanki nie przyjmują kart, a bankomaty skupiają się tylko w centrum. Angielski jest ograniczony poza zarezerwowanymi wycieczkami, więc poproście o anglojęzycznego przewodnika z wyprzedzeniem, jeśli go potrzebujecie.

Jak Cajamarca wpasowuje się w północną trasę

Cajamarca najnaturalniej łączy się z Chiclayo na wybrzeżu, pięć do sześciu godzin na zachód, tworząc logiczną pętlę: Pan z Sipán i piramidy Túcume na wybrzeżu, a potem wyżyny i historia podboju w Cajamarce. Niektórzy podróżni jadą dalej do Chachapoyas i twierdzy Kuélap, choć drogi między nimi są powolne. Przewodnik o północnym kontra południowym Peru pomaga zdecydować, czy ten region zasługuje na miejsce w starciu z obwodem wokół Cusco.

Szczere przestrogi

Kilka realiów. Po pierwsze, protesty drogowe związane z górnictwem (Cajamarca leży blisko spornych projektów Conga i Yanacocha) mogą bez ostrzeżenia blokować regionalne drogi; sprawdźcie lokalne wiadomości przed decyzją o podróży lądowej. Po drugie, nie spieszcie się z Cumbemayo w dniu przyjazdu — skok wysokości jest realny. Po trzecie, Cuarto del Rescate jest skromne rozmiarem; przyjdźcie dla jego historycznego ciężaru, nie dla wielkości, a przewodnik robi różnicę. Wreszcie, jeśli odwiedzacie miasto podczas Karnawału, spodziewajcie się przemoczenia — miejscowi oblewają wodą wszystkich, turystów też, więc ubierzcie się odpowiednio i zabezpieczcie elektronikę.

Najlepsze doświadczenia

Aktywności do rezerwacji z zweryfikowanymi cenami i natychmiastowym potwierdzeniem na GetYourGuide.

Cajamarca: City Tour, Cuarto del Rescate & City Gems

Cajamarca: Hacienda La Colpa and Baños del Inca Tour

Cajamarca: Granja Porcón and Otuzco Farms Tour